ARDE LUCUS 2008

Este ano comezaron con anticipación ao comezo da festa Arde Lucus os talleres nos cales puido participar todo o que quixo facelo, aínda que antes tiñan que apuntarse, xa que eran moitas as persoas que querían asistir a eles. Houbo un taller de confección de traxes de época, como xa é habitual todos os anos, e como novidade realizouse un taller de coiro para facer sandalias, pulseiras e demais adornos. Tamén houbo outro de cartón pedra para facer corazas para o exército romano. Estes talleres foron no centro social Uxío Novoneyra, así como nun local habilitado no Centro de Empresarios e Innovación.

Para a confección dos traxes e sandalias das asociacións cooperaron un grupo de mulleres e homes que estaban inscritos no curso de corte e confección e coiro na escola do Centro Penal de Bonxe. Eles empezaron a elaboralos no mes de xaneiro e fixeron uns cen traxes, dos cales uns foron para os camareiros que traballaron no Comilonum, outros para o grupo de teatro da asociación Anade, para unha parte do persoal do Concello e para os membros do séquito do César. O resto foron para o Concello, que os utilizou como préstamo. Para alugar estes traxes tíñase que depositar un aval que oscilaba entre os trinta e sesenta euros dependendo do traxe e só se recuperába o diñeiro se o traxe era devolto en óptimas condicións.

Sobre principios de xuño foi a inauguración da exposición “Influencia da vestimenta romana en Lucus Augusti”, composta por traxes confeccionados por internos matriculados no Instituto do centro penal. En total foron dezanove traxes orixinais os que estiveron distribuídos por todo o museo tendo en conta a súa estrutura orixinal. Os responsables da exposición dixeron que eran traxes perfectamente adaptados aos modelos romanos e que para iso entregóuselles documentación da época aos internos. Todos os traxes levaban unha túnica, unha peza interior coñecida como quitón grego e despois ían os vestidos de abrigo en cores diferentes. Ademais, o material que utilizaran era reciclado e as xoias que adornaban cada traxe foran feitas a man. Isto traxes pasaron a formar parte do conxunto de indumentaria que achegou o concello ao Arde Lucus 2008. Máis de seiscentas persoas pasaron por esta exposición celebrada en Porta Miñá. A iniciativa de realizar esta exposición saíu da concellería de Mocidade de acordo con Institucións Penitenciarias.

De novo temos por diante unha fin de semana onde Lugo volve retroceder na historia para converterse en Lucus Augusti, a cidade sacra de Augusto. Lugo foi a cidade do Sacramentum (pacto sacro) na súa fundación. A súa orixe como cidade está determinado pola vontade de Augusto de alcanzar unha convivencia de paz entre Roma e os pobos indíxenas da Gallaecia. Este ano, Arde Lucus celebrouse os días 20, 21 e 22 de xuño e esperábase que máis de trescentas mil persoas visitasen a cidade para gozar dos festexos. Cun programa con máis de douscentos cincuenta espectáculos e actividades, uns xa tradicionais e outros que ían ser novidade nesta edición.

A festa foi inaugurada o venres pola concelleira Carmen Basadre e deixou patente que un dos obxectivos da festa era o de reavivar o centro histórico da cidade e que tamén esperaba que fósemos conscientes das súas raíces rememorando o seu pasado, xa que é o que fai de Lugo a cidade que vemos hoxe. Desexou que todos, tanto os foráneos como os visitantes, gozasen da festa porque o programa estaba feito para que todos participasen. Terminada a inauguración, como xa é habitual, foi a apertura do Macellum (mercado) sobre as cinco da tarde. Media hora despois inaugurouse o campamento que se instala no carril dás Estantigas e na Praza Maior instalouse o campamento da Cohors III Lucensium.

Na montaxe deste último campamento tentaron ser o máis fieis posible coa historia da época. Foi fabricado con materiais que tamén foron empregados polos romanos, como é a madeira. Os lexionarios desta centuria empezaron sendo un grupo de amigos e agora son unha activa asociación cultural que está formada por unhas cincuenta persoas. A intención é crear entre os lucenses un espírito de participación nas festas que conmemoran as orixes romanas da cidade, como comentou o seu presidente Manuel Ángel Fernández Díaz. Neste desenvolvéronse actividades como a loita de gladiadores ou un enfrontamento entre homes armados con espada, tridente e un puñal e como protección só levaban un escudo e o casco.  Non faltou a instrución militar na que se basea a formación dun lexionario, sempre supervisada, por suposto, por un centurión. Dentro do recinto tamén tiveron unha zona para que os nenos fixesen actividades. O macellum e o outro campamento tamén tiveron a súa propia programación. Nun púidose ver animación de humor, malabares, música, acróbatas. No outro, instrucións militares, paseos de bigas, loitas de espada e demais actividades propias dun campamento romano.
Sobre as nove da noite realizouse o desfile, un clásico xa nesta festa. Nel houbo máis participantes que noutras edicións. Aos traxes que alí se luciron non lles faltaba nin un detalle. O éxito exponencial deste evento é debido aos talleres que realiza o Concello, polos que este ano pasaron unhas catro mil persoas, así como aos premios que se conceden, que oscilan entre os trescentos euros e os mil, ademais dunha cámara dixital, un mp4 e varios lotes de libros. Os gañadores desta edición foron: en individuais adultos, a deusa Minerva; en individual infantil, Cesarión e en grupos foi para Lugdunum. Acabado o desfile comezou a obra de teatro “Un día de campo romano”, que interpretou o grupo de teatro“ Pinchacarneiro” da fundación Anade. Os actores ían vestidos cos traxes confeccionados polos internos do Centro Penal de Bonxe, a actuación foi divertida e do agrado de todos os que asistiron a vela.
Unha das novidades deste ano foi o “ Pugilatum in memoriam Tori  Jul”, que se realizou na praza de Santa María e nel recreáronse os combates de boxeo romanos. Os romanos recorrían a este tipo de lecer para entreterse cando eran mandados aos asentamentos das fronteiras, moitos deles constituídos por soldados, e afastados da mundanal vida de Roma. O acto celebrouse ao aire libre e estivo organizado polo Cidade Lugo. O espectáculo constou de oito combates e o combate estrela da noite foi o que enfrontou a Vicente Barrull, o que fose campión de España no ano 2006, e a José Inferno Arias. O combate non estivo exento de polémica xa que houbo espectadores que non estiveron de acordo coa decisión arbitral de que o gañador fose Vicente Barrull. A representación lucense nestes combates foi a do púxil Iván Martínez, que quedou gañador polo abandono do seu adversario no segundo asalto. Non se pode dicir que a primeira xornada do Arde Lucus non empezase con forza.
A batalla entre romanos e celtas estivo a cargo do grupo de especialistas Legend, da Cohors III Lucensium, a Legio  Nova Invicta e da  Cohors I Galicia e tivo lugar na zona peonil da Rolda da Muralla. Para finalizar a noite celebrouse a bacanal, como xa é tradición nesta festa, organizada pola asociación Ás, que tamén se encargou de realizar un espectáculo de luz e son que animou a madrugada lucense.

O sábado acompañou o tempo cun día de sol e temperaturas de 30 graos. O pregón que daba por iniciada a festa oficialmente e que tiña que ser proclamado polo César (o edil, José Piñeiro), foi pronunciado, con todo, pola deusa Juno (encarnada pola edil Carmen Basadre). Isto debeuse ao cortés rexeitamento do edil que, sen sentar precedente, cedeulle a honra á concelleira.

O César, vestido para a ocasión coa toga púrpura e a coroa de loureiro, presentou á deusa Juno como unha persoa  ecuánime e  benévola, pero que en ocasións o seu cólera era temible.  Juno, raíña dos deuses e do matrimonio, aproveitou que lle daban a palabra para dicir “que a discriminación contra as mulleres” era o que causaba o seu enfado. No seu discurso fixo un repaso ao Olimpo, do cal había unha gran representación neses momentos e en especial a algúns deuses. Por exemplo, a Baco, o deus do viño, ao que lle suxeriu que debía ensinar aos asistentes dos festexos para beber con moderación e a que evitasen as pelexas. E tamén mencionou ás xentes de Lucus Augusti para que participasen da chama que arde coa forza da vida e da igualdade. Acto seguido realizouse a fundación da cidade.

O sábado estivo repleto de actividades xa usuais neste evento como son o circo, a venda de escravos, as vodas celtas, as carreiras de bigas etc. Ese día tamén se celebrou na praza de Santa María a tradicional queimada. Este ano por primeira vez houbo unha exhibición dacabalo dunha cuadra lucense que participou no Arde Lucus. A queima da muralla estivo este ano a cargo da empresa Pirotecnia Penide, que se encargou de que se iluminase o firmamento da cidade de Lucus Augusti por uns momentos.

O gran acto do domingo era a celebración do Comilonum, que de novo formaba parte da programación do Arde Lucus. O último ano fora o 2003, na que se sacaron diferentes conclusións dependendo de quen viñesen. Da parte máis política estaban convencidos de que merecía a pena facelo e que daba a coñecer Lugo. Pola parte da hostalería viñan os contras, pois alegaron que daba moitos gastos e poucas ganancias, algo que non estaban en condicións de asumir.

Agora, cinco anos máis tarde, volvía realizar despois dalgúns quebradeiros de cabeza e moito debater, principalmente sobre o menú. Pero ao final chegouse ao consenso de todas as partes e por fin, o presidente da asociación Provincial de Hostalería,  Cheché Real, desvelou en que ía consistir o menú. Como aperitivo puxéronse bandexas, unhas de froitos secos e outras de sandía con uvas polas mesas. O primeiro prato foron albóndegas de sepia; de segundo, cordeiro asado con ensalada e chuletiñas e de sobremesa, torta de améndoa regada con licor. O viño era un Mencía da Ribeira de Pantón, auga de Mondariz, augardente branco e de herbas, licores e o acompañamento de boliños de pasas.

Ao ágape acudiron unhas catro mil cincocentas persoas e o cuberto tivo un custo de vinte e dous euros que se podía abonar, ou en Caixanova ou no despacho de billetes que habilitou o Concello na praza Maior para iso. Pediuse aos comensais  que asistisen á comida vestidos con traxes de época, sempre que fose posible. A Cohors III Lucensium, formada por infantería pesada, protexeu o evento e encargáronse de transmitir todas as novidades ao Emperador, que se atopaba na mesa de autoridades. Nela púidose ver, entre outros, ao concelleiro de Industria, Fernando Blanco e ao presidente dos hostaleiros, Cheché Real, que comentou que o Comilonum fora un éxito rotundo, aínda que se estaba pensando en realizalo noutra data e de noite. Engadiu que o Arde Lucus xa ten moitos atractivos e que non precisa deste evento para darlle máis, por iso estaban a pensar en cambiar a data deste gran banquete.

Ademais, celebráronse esta xornada as olimpíadas e tamén este ano houbo unha carreira de atletas ao redor da muralla. Coincidindo con esta festa presentouse en Lugo a primeira novela do escritor lucense Pablo Núñez titulada “As fillas do César”, na que recrea a etapa romana de Lugo. A obra foi publicada en castelán e galego e é en homenaxe á terra na que naceu.

Este ano, Arde Lucus sorprendeu pola súa gran capacidade de atracción tanto para os foráneos como os visitantes e pola súa proxección exterior. Tanto é así, que cada ano hai máis cadeas de televisión interesadas en cubrir o evento.  TVE enviou un equipo para gravar a primeira xornada da festa e Telecinco manifestou o seu desexo de facelo, aínda que a que máis cobertura deu desa festa e a que máis tempo dedicou foi Localia Telelugo. En formato papel a maioría dos xornais de Galicia escribiron sobre estes festexos e tamén o fixeron xornais nacionais e algunhas páxinas de cultura clásica e de cultura celta. Arde lucus vai superando ano a ano todas as expectativas, por iso son moitas as persoas que solicitan que esta festa sexa declarada de Interese Turístico Gallego e tamén, de Interese Turístico Nacional. Aínda que como ben dixo Carmen Basadre, hai que esperar aínda tres anos máis, xa que é necesario que a festa se teña celebrado durante dez anos. Toca esperar.